پیام 24

فصاحت بلاغت

پيامبر بزرگ ما در شيوايي سخن، مقامي والا داشت. گفتارش نغز و سخنانش حكيمانه بود. با هر طايفه‌اي از عرب، با زبان ويژه‌اش سخن مي‌گفت و اصول بلاغت آن را به خوبي رعايت مي‌كرد.                                              (سفينه‌البحار، ج1، ص418)

اصحاب به او مي‌گفتند: ما فصيح‌تر از شما نديده‌ايم. حضرت فرمود: چرا چنين نباشم؟ آن‌گاه دلايل اين امر را برشمرد:

 از طايفه قريش به وجود آمده‌ام؛ ‌در قبيله بني سعد پرورش يافته‌ام و قرآن به زبان من نازل شده است.                            (همان)

ام معبد در وصف پيامبر اکرم(ص) مي‌گويد:

سخنانش شيرين و خالي از هر نوع ناهنجاري است. كلمات او گويي دانه‌هاي دري است كه به رشته‌اي چيده و مرتب كرده باشند.                        (همان، ص419)

ابن عباس هم مي‌گويد:

پيامبر هنگامي كه سخن مي‌گفت يا پرسشي را پاسخ مي‌داد، سه مرتبه آن را تكرار مي‌كرد تا مردم خوب آن را بفهمند.                                           (همان)

درباره پيامبر اکرم(ص) نقل كرده‌اند:

 سخن او از همه مردم فصيح‌تر و بيان او از همه بالاتر بود. كلام او دلنشين و ساده بود. از پرگويي دوري مي‌جست و كلماتش مانند دانه‌هاي مرواريد، چيده و منظم بود. سخن او با آن‌كه مختصر بود، منظور او را كاملاً مي‌رسانيد و از كلمه‌هاي بيهوده و بي‌مورد به كار نمي‌برد. سخن او پشت سر هم بدون وقفه بود، ولي براي اين كه شنونده آن را به ذهن بسپارد و كاملاً متوجه شود، ميان جمله‌هايش درنگ مي‌كرد. آواز آن حضرت بلند و رسا بود.        (محّجة‌البيضا، ج4، ص133)

از فشرده‌گوترين انسان‌ها بود، ولي در عين ايجاز، تمامي آن چه را مي‌خواست بگويد، بيان مي‌كرد. نه زياده‌گويي داشت، نه ناقص گويي. جمله‌هايش پي در پي بود و ميان آن ها لحظه‌اي خاموش مي‌ماند تا شنونده، سخنانش را دريابد و به خاطر بسپارد.

(سُنن النّبي، ص106)

شيرين‌سخن‌ترين و شيواگوترين مردمان بود و مي‌فرمود: 

من فصيح‌ترين عربم و بهشتيان به زبان محمد (ص) سخن مي‌گويند و مي‌فرمود: 

من زبان‌آورترين عربم. (عوالي اللئالي، ج4، ص120) 

وي چنان شمرده سخن مي‌گفت كه شنونده مي‌توانست واژگانش را بشمارد.                                                                    (جامع‌الصغير، ج2، ص375)