پیام های پیامبر(ص)

پیام 17

اعتدال در تواضع

تواضع و فروتني حد وسط ميان تكبر و خواري است و همان‌طور‌ كه قبلاً گفتيم، تواضع نبايد موجب تحقير شود. اسلام در عين حال كه دستور داد مردم با يكديگر متواضعانه رفتار كنند و تكبر و خودبزرگ‌بيني را كنار بگذارند، دستور به اعتدال در تواضع را هم به آنان ابلاغ كرده است. نمونه بارز اين ابلاغ، فرموده پيامبر بزرگواراسلام است. ايشان مي‌فرمايد:

 «در مقابل افراد متواضع تواضع كنيد و در مقابل افراد گردن‌كش و متكبر، تكبر ورزيد، تا آنان را خوار و كوچك كنيد.»

(تنبيه‌الخواطر ، ج1، ص201)

و نيز به ابوذر چنين مي‌فرمايد:

 «اي ابوذر! خوشا به حال آن كسي كه بدون اين كه خوار و ذليل شود، تواضع مي‌كند.»                                    (همان، ج2، ص66)

از اين دو روايت و همچنين از مجموعه رفتار و عملكرد پيامبر اكرم (ص)در زمينه تواضع و فروتني معلوم مي‌شود كه رسول خدا(ص) به تواضعي كه اسباب جسارت ديگران را فراهم آورد و شخص را تحقير و بي‌احترام كند، سفارش نكرده است، بلكه آن را در صورتي كه هيچ‌گونه زياني براي شخصيت فرد نداشته باشد، مورد تأكيد قرار داده است.

آري، پيامبر اسلام بسيار متواضع بود، درعين حال، نه تنها خوار و ذليل نشد، بلكه احترام خاصي در ميان مردم پيدا كرد؛ اين حقيقت را از گفته‌هاي ابوذر عروة بن مسعود مي‌توان فهميد كه گفت:

اي مردم من ملوك و پادشاهان زيادي ديده‌ام، قيصر و كسري و نجاشي را ديده‌ام، اما هيچ پادشاهي نبود كه افرادش او را اين اندازه كه اصحاب محمد او را دوست دارند، دوست داشته باشند. اگر محمد امر كند بي‌درنگ انجامش مي‌دهند، وقتي وضو مي‌گيرد آب وضويي كه از دستش مي‌چكد مي‌گيرند و به سر و صورت خود مي‌مالند، وقتي هم كه سخن مي‌گويد همه مهر سكوت بر لب‌هاي خود مي‌زنند تا سخنش را بشنوند.                                                          (بحار‌الانوار، ج20، ص 332)