پیام ۱۶۲

اعتدال در عبادت

پیامبر گرامی اسلام همان‌طور که با غرق شدن در شهوات حیوانی مبارزه می‌کرد، با رهبانیت نیز سر ستیز داشت و کسانی را که می‌خواستند همه وقت خود را در نماز و روزه صرف کنند و به کارهای زندگی بی اعتنایی نمایند، مانع شده، می‌فرمود:

  «بدن شما و زن و فرزند و یارانتان همگی حقوقی بر شما دارند و باید آن ها را رعایت کنید». 

عثمان بن مظعون که ‌از یاران پیامبر اسلام(ص) و از مسلمانان فداکار بود، روزی همسرش خدمت رسول اکرم(ص) آمد و به عرض رسانید که شوهرم عثمان مدتی است از کار و زندگی دست کشیده و کمر به عبادت خدا بسته است. او تمام روزها روزه می‌گیرد و تمام شب ها را به نماز و عبادت می‌گذراند.

رسول اکرم (ص) که همواره درس اعتدال و میانه‌روی به مردم می‌داد و با هرگونه ‌افراط و تفریط مبارزه می‌کرد ،از شنیدن این خبر غضبناک شد و بلافاصله به جایگاهی که عثمان برای عبادت انتخاب کرده بود آمد. عثمان مشغول نماز بود، وقتی رسول خدا(ص)  را دید زود نماز را به پایان رسانید و در پیشگاه حضرت عرض ادب کرد. پیامبر(ص) به ‌او فرمود: 

 ای عثمان، خداوند در آیین من رهبانیت و ترک دنیا را مقرر نفرموده، بلکه مرا با دینی پاک و آسان و گشاده مبعوث کرده است. من که پیامبر شما هستم ،هم روزه می‌گیرم، هم نماز می‌خوانم، هم به زن و زندگی خود می‌رسم. کسی که ‌آیین مرا دوست دارد، باید روش‌های مرا سرمشق خود قرار دهد و یکی از روش‌های من ازدواج و تشکیل خانواده و توجه به زن و زندگی است.       

(سفینة‌البحار، ج2، ص 574)

می‌فرمود: اسلام آیینی است متین و محکم و در انجام دستورات آن با متانت قدم بردارید و عبادت خداوند را (در اثر زیاده‌روی) بر بندگان خدا خسته کننده و ملال آور جلوه ندهید و اگر چنین کنید، مانند شترسوار شتابانی خواهید بود که راه را به پایان نرساند و شتر را هم از پا بیندازد.                                                          (بحار، ج71، ص 211)

امیر المؤمنین علی (ع) نیز ضمن وصایای خود هنگام وفات به فرزندش فرمود:

  پسرم در امور زندگی خود میانه‌رو باش و در عبادت خدا نیز روش اعتدال پیشه کن، به طوری که بتوانی آن را همیشه ادامه دهی.

در یکی از سفرها که بعضی از اصحاب، کج فهمی‌کرده و روزه دار بودند، از شدت گرما هریک به گوشه‌ای افتاده و از حال رفتند. سایرین به نصب چادرها و سیراب نمودن چارپایان و خدمات دیگر می‌کوشیدند. رسول اکرم (ص ) فرمود: 

 همه اجر و ثواب متعلق به کسانی است که این کارها را انجام می‌دهند.

(صحیح مسلم، ج3، ص 144)