ولادت حضرت امام محمد باقر (ع)

حلم وبردباري 

روايت شده روزي مردي نصراني از روي جسارت به حضرت عرض كرد:انت بقر.حضرت فرمود : نه اين چنين نيست .من باقر هستم .عرض كرد : تو پسر طباخه هستي؟ فرمود : آن حرفه او بود. عرض كرد : تو پسر كنيز سياه بذيه”بدزبان”هستي؟حضرت فرمود : اگر آنچه تو گفتي ،به راستي وحقيقت آراستي ،خدا از او درگذرد وگناه او رابيامرزد و اگر در آنچه گويي ، دروغ مي گويي خداوند از معصيت تو درگذرد و بيامرزدت.

راوي مي گويد: چون مرد نصراني حلم و بردباري و بزرگواري را كه از طاقت بشر بيرون است ازحضرت ديد ، مسلمان شد.

عطاي حضرت

شيخ مفيد نقل كرده كه حسن بن كثيرگفت شكايت كردم به امام باقر(ع)  از حاجت خود و جفاي برادرانم.حضرت فرمود: نكوهيده برادري است آن برادر كه هنگام توانگري تو با تو دوستي و معاشرت كند و در حالت فقر قطع رشته مودت و آشنايي كند.

سپس غلام خود را فرمان داد تا كيسه اي كه ۷۰۰درهم داشت آورد.سپس فرمود:

 در مخارج خود به كارببر وچون به مصرف رسانيدي مرا آگاه كن.

توجه به زير دستان

از امام صادق(ع) روايت شده است كه فرمود: 

  هروقت بردگان خود را در كاري مامور ساختيد كه بر ايشان دشوار بود، شما نيز در آن كار با ايشان كار(كمك) كنيد.همچنين حضرت مي فرمود : 

  هرگاه پدرم بردگان خويش را به كاري مي گمارد ،خود نيز مي آمد ونظاره مي كرد واگر كار دشوار وسنگين بود مي فرمود:

  بسم الله وخود نيز به آن كار اشتغال مي ورزيد واگر آن كار سبك وهموار بود، از آن ها كنار مي كشيد.

                                *************

آسمان شب سوم صفر سال 57 هجری، در انتظار طلوع ستاره درخشان دیگری است. ستارگان به دنیا آمدن گوهر تابناک و گران بهایی را لحظه شماری می کنند. ستاره ای از ستارگان ولایت، ستاره ای پاک، که تاریکیِ ابرهای پلیدی را خواهد شکافت و زمین و زمینیان را از درخشش خود بهره مند خواهد کرد.

امام محمدباقر علیه السلام ، فرزند سید ساجدین، زین العابدین علی بن الحسین علیه السلام است. مادر حضرت، فاطمه دختر امام حسن مجتبی است، بدین سبب، امام محمدباقر تنها نواده هاشم، جد بزرگوار ایشان است که پدر و مادر او نیز هر دو هاشمی هستند و تنها علوی است که پدر و مادرش نیز علوی هستند. مادرش زنی صدیقه بود که امام صادق علیه السلام ، در حق ایشان فرمود: 

  «در خاندان امام حسن علیه السلام زنی چون او دیده نشد.»

در عرب رسم است، در هنگام تولد برای فرزندانشان اسمی انتخاب می کنند. سپس کنیه ای در بزرگسالی، برای او به نام پدر یا مادر و یا فرزندانش می گذارند و با ویژگی هایش، بر او لقب می نهند. اسم شریف آن حضرت محمد و کنیه آن جناب ابوجعفر و القاب شریفش: باقر، شاکر و هادی است؛ مشهورترین آن ها باقر است.

زندگانی امام محمدباقر علیه السلام

امام محمدباقر علیه السلام در دوران کودکی، هم زمان با حکومت یزیدبن معاویه، شاهد حادثه های خونین کربلا بود. در آن واقعه، ایشان سه یا چهار سال بیشتر نداشتند. تحمل چنان مصیبتی برای ایشان بسیار طاقت فرسا بود. به شهادت رسیدن نزدیک ترین افراد خانواده شان، به دست شقی ترین افراد زمانه، مریضی سخت پدر در آن زمان و اسارت زنان و کودکان خانواده ایشان، برای هر کودکی دردناک و تحمل ناشدنی است، اما ایشان به عنایت الهی، همه این ها را با صبر جمیل پشت سر گذاشت. دوران جوانی و بزرگ سالی ایشان، با اواخر حکومت اموی هم زمان شد، به طوری که دیگر حکومت، اقتدار پیشین را نداشت؛ هر چند آزار مؤمنان، بویژه امام محمدباقر علیه السلام در دستور کار حکومت بود، اما تزلزل حکومت فضا را برای گسترش فعالیت های امام مناسب کرده بود. کم کم ایشان توانست نشست های پرباری را برای احیای اسلام ناب محمدی (ص) تشکیل دهد که از سراسر مملکت های اسلامی شاگردان ممتازی تربیت کنند.

موقعیت علمی امام محمدباقر علیه السلام

بی تردید، از دیدگاه علمای شیعه و بسیاری از علمای اهل سنت، امام باقر علیه السلام در زمان حیات خویش، شهرت علمی عالم گیری پیدا کرد و همواره در محضر ایشان، مراجعان فراوانی از بلاد اسلامی حاضر بودند.

بیان ابن عنبه، از علمای معروف اهل سنت: «علم او وسیع و حلم او فراوان بود.» مقام علمی امام باقر، مشهورتر از آن است که کسی بخواهد آن را بیان کند. در میان رجوع کننده ها، آن چنان شخصیت علمی امام به چشم می خورد که عبدالله بن عطای مکی می گفت: 

  «عالمان را در محضر هیچ کس، کوچک تر از آن گاه که در محضر ابوجعفر علیه السلام بودند، ندیدم.» 

  حَکَم بن عُیینه با تمام عظمت علمی اش در میان مردم، در برابر آن حضرت، مانند دانش آموزی در برابر معلم خود، به نظر می رسید. هم چنین ذَهبی در مورد امام آورده: «[ایشان] از کسانی [است] که بین علم و عمل و آقایی و شرف و وثاقت و سنگینی جمع کرده و شایستگی برای خلافت داشت.»

  کار و تلاش امام محمدباقر علیه السلام

این تصور خطایی است که فردی برای عبادت و بندگی و داشتن زهد و تقوا دست از کار بکشد و یا از دیگران توقع اداره زندگی خود را داشته باشد. سیره رفتاری ائمه معصوم نیز چنین نبوده است.

سندهای تاریخی، نشان می دهد که امام محمد باقر علیه السلام در کار کشاورزی و فعالیت اقتصادی تلاش بسیاری می کرد و هرگز آسایش طلب نبود. امام خود بر سر ملک ها و مزرعه ها می رفت و هنگام کار، بر افراد نظارت می کرد. هم چنین اگر کاری را به کارگری وا می گذارد که انجام آن برایش دشوار می بود، خود در آن کار با او هم کاری می کرد.

بررسی دیگران درباره زندگی امام، نشان می دهد که ایشان وضع میانه ای داشت؛ غذای او بسیار ساده بود، ولی برای زیردستان، اهل خانه، فقیران و درماندگان، امکانات بیشتری فراهم می کرد.

تاریخ، محمدبن منکدر را از حافظان قران و از بزرگان عصر خود می شناساند. او می گوید ظهر یک روز گرم تابستانی، گذرم به محلی افتاد که در آن امام محمدباقر علیه السلام را دیدار کردم. با خود گفتم : سبحان الله ! او بزرگ قریش است و در چنین ساعتی در طلب دنیا خود را خسته کرده است. بروم و او را موعظه کنم. به او گفتم: 

  «خدا تو را اصلاح کند ! آیا مرد بزرگی از قریش در چنین ساعتی، با چنین حالی طلب دنیا می کند، اگر در چنین حالتی مرگت فرا رسد، چه خواهی کرد؟»

   امام فرمود: «اگر در این حال، مرگ مرا دریابد، مشغول طاعتی از طاعت های خدا هستم؛ زیرا خویش را به این وسیله از تو و دیگر مردم بی نیاز می کنم. هنگامی از مرگ می ترسیدم که در حال معصیت خدا می بودم، و مرگ مرا در حال گناه می یافت.»

محمدبن منکدر می گوید که به او گفتم راست می گویی، خدا تو را رحمت کند. می خواستم تو را پند دهم تو مرا موعظه کردی.

امام محمد باقر علیه السلام کار می کرد و به دنیا توجه داشت نه بدان معنا که آن را اصالت دهد و درآمد دنیا را هدف خود پندارد. کار برای او وسیله ای برای تأمین معاش و حفظ آبرو بود و می فرمود: «کسی که برای آسایش خانواده تلاش می کند مانند جهاد در راه خداست.» این گونه کار و آن برداشت از دنیا، درسی برای همه کسانی است که می خواهند زندگی اسلامی داشته باشند.

 

  • فرازي ازبيانات حكمت آميزحضرت

۱-عالمي كه مردم ازعلم اوبهرمندشوندبهترازهفتادهزارعابداست.

۲-سه كار و كرداراست كه مكارم دنيا و آخرت است: يكي آن كه عفوكني كسي راكه به توستم كرده، دوم آن كه صله و پيوندكني با كسي كه قطع رحم تو را كرده، سوم آن كه بردبار باشي با كسي كه از روي جهل و ناداني با تو رفتاركرده.

۳-حيا و ايمان يك ريسمان نزديك به هم است و اين دو گوهر گرانمايه در يك سلك منظوم هستند . پس هرگاه يكي ازآن دو برود رفيقش نيزبه مرافقت ومصاحبت او مي رود.

۴-چهارچيزاست كه ازگنج هاي خوب ونيكو است: 

  كتمان حاجت،كتمان صدقه،كتمان درد،كتمان مصيبت.

۵-بپرهيزازكسالت وملالت درامور،زيرا اين دوچيز كليدهربدي است :

  كسي كه به كسالت و واماندگي رود و اداي هيچ حقي نكند.

  و دوم كسي كه ملالت وبي قراري گيرد برهيچ حقي صابر وشكيبا نباشد.

(منبع:منتهي الآمال.ج۱)

   -    ای جابر! هر که اطاعت خدا کند و ما را دوست داشته باشد، او ولی و دوست ماست و هر کس به خدا نافرمانی کند، دوستی ما هیچ سودی به حالش نخواهد داشت.
-     بنیاد اسلام ، پنج چیز است : نماز، زکات، روزه ماه مبارک رمضان، حج و ولایت ائمه ( علیهم السلام ) .
-     همانا شیعه ما کسی است که از خدای عزوجل اطاعت کند.
-     مسلمان کسی است که مسلمانان از آسیب زبان و دستش ایمن باشند.
-     به خدا سوگند هیچ بنده ای در دعا پافشاری و اصرار به درگاه خدای عزوجل نکند، جز این که حاجتش را برآورد.
-     دو رکعت نماز بعد از مسواک کردن، از هفتاد رکعت نماز بی مسواک برتر است.
-     کمال انسان، دانشمند شدن در دین، صبر در بلا و میانه روی در زندگی است.
-     در روز قیامت، حسرت و اندوه و افسوس کسی از همه بیشتر است که عدل و داد را بستاید، ولی خود در عمل با آن مخالفت کند.
-     هان ای مردم! راست بگویید که خداوند با راستی است.
-     هنگامی که انسان به چهل سالگی می رسد، فرشته ای از آسمان ندا در می دهد که هنگام کوچ کردن رسیده؛ توشه سفر را آماده کن.
-      همانا خشم، آتش پاره ای از شیطان است که در قلب آدمی زاد افروخته می شود.
-      در کار خود با مردم خداترس مشورت کن.
-      خداوند، دشنام گو را دشمن خود می داند.
--      همانا پاداش صدقه در روز جمعه افزون می شود. 

    شكوفايي گل سرخ امامت و جوانه سبز عدالت حضرت امام محمد باقر عليه السلام را خدمت همه رهپويان امامت و تلاشگران عرصه عشق و عدالت تبريك و تهنيت مي گويم.