پیام های پیامبر(ص)

عیادت از بیماران

پیامبر(ص) خود به عیادت بیماران می‌رفت و مسلمین را به این کار توصیه می‌فرمود.

 از نظر اسلام عیادت از مریض مؤمن متقی بر مسلمین فریضه است و اجر و ثواب فراوان دارد. البته عيادت کردن نباید مانع استراحت بیمار باشد. ضمناً مؤمن باید با اخلاص به این کار مبادرت ورزد. همچنین باید رعایت حال بیمار را بکند و خدمتی چه از لحاظ روحی و چه از لحاظ جسمی برای بیمار انجام دهد، نه این‌که به عنوان میهمان برود! مؤمن در عیادت از بیمار بهتر است آداب چندی را مراعات نماید، که از آن جمله موارد زیر است:

1-   حتی‌المقدور چیزی مانند میوه به همراه بردن- یکی از یاران امام صادق (ع) می‌گوید: یکی از دوستان ما مریض بود، ما چند نفر به عیادت او می‌رفتیم. در راه مصادف شدیم با حضرت، پرسیدند: کجا می‌روید؟ گفتیم: به عیادت یکی از دوستان، حضرت فرمود: آیا انار، به، پرتقال یا شربت پاکیزه و غیره برداشته‌اید؟ گفتیم: نه، هیچ یک از این ها را نمی‌بریم. حضرت فرمود: 

آیا نمی‌دانید بیمار احساس راحتی می‌کند از آن‌چه برای او آورده می‌شود.

2-  اظهار محبت کردن و شفای بیمار را از خدا خواستن- وقتی رسول اکرم (ص) به عیادت سلمان تشریف بردند، برای او چنین دعا کردند:

ای سلمان، خداوند ناراحتی ترا رفع کند و گناهت را بیامرزد و دین و صحت بدنت را تا پایان عمرت حفظ نماید.

3- کم حرف زدن و زیاد از بیمار سؤال نکردن- امام صادق (ع)  فرمود:

 عیادت کردن افرادی که مبتلا به طول کلام هستند، برای مریض دردناک‌تر از رنج و درد خودش می‌باشد.

4-  کم نشستن در نزد بیمار، مگر این‌که خود بیمار طالب باشد- از تعالیم حضرت امير (ع) است که بزرگ‌ترین اجر و ثواب در بین عیادت‌کنندگان مال کسی است که موقع عبادت در نزد مریض کم بنشیند، مگر این‌که مریض خودش زیاد نشستن او را دوست بدارد و طالب باشد و از او بخواهد.

5-  دل‌داری دادن و تقویت کردن روحیه مریض- امام صادق (ع)  می‌فرمایند:

   وقتی به عیادت بیماری رفتید ، از رسیدن اجل به او گشایش دهید. (و بگویید الحمدالله حالت خوب است و این گونه بیماری‌ها چیزی نیست ،خطری ندارد) این سخنان شما چیزی را عوض نمی‌کند؛ اما روحیه مریض تقویت می‌شود.

6-  زود زود به عیادت مریض نرفتن- رسول اکرم (ص) فرمود:

 «ارغبوا فی العياده و اربعوا» دیر دیر به عیادت مریض بروید (مثلاً) چهار روز در میان.

عیادت از بیمار در سیره پیامبر اكرم(ص)  جایگاه ویژه‌ای داشت، چون عیادت از بیمار عامل تذکر و بیداری است. پیامبر اکرم *ص) فرمود:

عود وا المریض و اتبعوا الجنازه یذکّر کم الآخره.

(میزان‌الحکمه، ج11، ص553)

به عیادت بیمار بروید و در تشییع جنازه شرکت کنید که شما را به یاد آخرت می‌اندازد.

پیامبر، عیادت کننده را در رحمت الهی غوطه‌ور می‌بیند و می‌فرماید:

عائد المریض یخوض فی الرّحمه.                                                                                         (همان)

عیادت کننده از بیمار در رحمت الهی غوطه‌ور می‌شود.

ایشان از بیمار در دورترین بخش شهر عیادت می‌کرد، حتی اگر بیماری‌اش چشم درد بود.                                                                         (فیض‌القدیر، ج5، ص 143)

رسول رحمت درباره آداب عیادت از بیمار می‌فرماید:

تمام عیاده المریض ان یضع احدکم یده علیه و یسأإله کیف انت؟ کیف اصبحت؟ و کیف امسیت؟                                                                                      (مکارم‌الاخلاق، ص359)

کمال عیادت بیمار در آن است که دست بر (سر) او بنهی، حالش را بپرسی و از این‌که شب و روز خود را چگونه می‌گذراند، بپرسی.

خوب است عیادت از بیمار سبک و کوتاه باشد تا مایه ناراحتی بیمار نگردد. پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: «خیرالعیاده اخفها» (میزان‌الحکمه، ج11، ص 5530)

 بهترین عیادت آن است که سبک‌تر برگزار شود.»

در روایتی آمده است که مسلمانان دیدند پیامبر اکرم (ص) سر به آسمان برداشت و لبخندی زد. علتش را پرسیدند. فرمود:

 از دو فرشته‌ای تعجب کرده‌ام که از آسمان به زمین فرود آمدند و به سراغ بنده مؤمن و درستکاری در مصلایش که در آن نماز می‌خواند، رفتند تا عمل روز و شب او را بنویسند. وی را در نمازگاهش نیافتند. پس به آسمان رفتند و عرض کردند: ای پروردگار ما! به سراغ فلان بنده مؤمنت در مصلایش رفتیم تا عمل شبانه‌روز او را بنویسیم، ولی پیدایش نکردیم، بلکه او را در دام بیماری یافتیم. خدای عز و جل فرمود: برای بنده ما تا زمانی که در دامن من است، مانند خیر و ثوابی را بنویسید که در زمان سلامتی‌اش در شب و روز انجام می‌داد؛ زیرا بر من است که وقتی سلامتی او را باز می‌گیرم، پاداش کاری را که درزمان تندرستی‌اش می‌کرد، برایش بنویسم.                                                     (میزان‌الحکمه، ج11، ص 5525)

این سخن نشان‌دهنده ارزش بیمار نزد پروردگار است. «حتی آفریدگار در روز رستاخیز می‌فرماید: آدمی‌زاد! بیمار شدم، مرا عیادت نکردی. آدمی‌گوید: خدایا، چگونه تو را که پروردگار جهانیانی، عیادت کنم؟ یزدان پاسخ می‌دهد: مگر نمی‌دانستی که فلان بنده‌ام بیمار بود و او را عیادت نکردی؟ مگر نمی‌دانستی که اگر او را عیادت می‌کردی، مرا نزد او می‌یافتی.»                                                          (بحارالانوار، ج64، ص 156)

رسول خدا (ص) با تأکید بر عیادت بیمار، پاداش آن را در پیشگاه خدای متعال، چنین یادآور می‌شود:

مَنْ عادَ مَریضاً فَجَلَسَ عِنْدَهُ ساعَهَ اَجْرَی اللهَ عَمَلَ اَلْفِ سَنَهٍ لا یُعصَی الله فیها طَرَفَهَ عَیْنٍ.

                                                                           (مستدرک‌الوسائل، ج2، ص 79)

کسی که بیماری را عیادت کند و ساعتی نزد او بنشیند، خداوند، پاداش عمل هزار سال را که لحظه‌ای در آن معصیت نکرده باشد، به او ارزانی می‌دارد.

پیامبر مهربان که همواره جویای احوال مسلمانان می‌شد، شنید یکی از یارانش بیمار شده است. پس به عیادت او رفت و کنار بسترش نشست و احوال پرسی کرد. بیمار گفت: در نماز مغرب که با شما به جماعت خواندم، شما سوره «قارعه» را خواندی. تحت تأثیر قرار گرفتم و عرض کردم: خدایا! اگر من در پیشگاه تو گنهکار هستم و می‌خواهی مرا عذاب کنی، در همین دنیا مرا عذاب کن. اینک می‌بینی که گرفتار بیماری هستم. پیامبر اكرم(ص)  فرمود: درست نگفتی. باید بگویی:

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ؛

پروردگارا! هم در دنیا و هم در آخرت به من پاداش بده و مرا از عذاب دوزخ حفظ کن. (بقره:201)

آن‌گاه پیامبر برای وی دعا کرد و او بهبود یافت.                   (سفینة‌البحار، ج1، ص 208)